Cáp quang là cáp truyền tín hiệu bằng ánh sáng qua sợi thủy tinh. Bài này giải thích cấu tạo cáp quang, cách phân loại theo loại sợi (singlemode, multimode), theo nơi lắp (trong nhà, ngoài trời), theo cấu trúc, các ứng dụng thường gặp và cách chọn cáp quang cho công trình.

Cáp quang là gì?
Cáp quang (fiber optic cable) gồm một hoặc nhiều sợi quang đặt trong các lớp bảo vệ. Mỗi sợi quang dẫn ánh sáng. Thiết bị phát (module quang) đổi tín hiệu điện thành xung ánh sáng. Đầu thu đổi ánh sáng ngược lại thành tín hiệu điện.
So với cáp đồng, cáp quang khác ở 3 điểm chính: suy hao trên mỗi km thấp nên đi được xa hơn; băng thông lớn; không dẫn điện nên không bị nhiễu điện từ. Ví dụ: cáp quang trong nhà đơn mode Heizka HEFITNXX0LZ có suy hao ≤ 0,36 dB/km ở bước sóng 1310 nm (theo bảng thông số trên trang sản phẩm).
Cấu tạo cáp quang

Một sợi cáp quang thường có các lớp sau, tính từ trong ra ngoài:
- Lõi (core): phần dẫn ánh sáng, làm bằng thủy tinh. Đường kính lõi quyết định loại sợi đơn mode hay đa mode.
- Lớp phản xạ (cladding): bao quanh lõi, có chiết suất thấp hơn lõi nên giữ ánh sáng đi trong lõi. Đường kính lớp này thường là 125 µm.
- Lớp phủ (coating): lớp nhựa mỏng bảo vệ sợi thủy tinh.
- Lớp đệm: đệm chặt (sợi được bọc trực tiếp, ví dụ đường kính 0,9 mm) hoặc ống lỏng (sợi nằm trong ống có gel chống ẩm).
- Thành phần chịu lực: sợi aramid, thanh FRP hoặc dây thép, chịu lực kéo khi thi công.
- Vỏ ngoài: LSZH, PVC hoặc PE tùy nơi lắp. Cáp ngoài trời có thể thêm băng chặn nước và băng thép.
Ưu điểm và hạn chế của cáp quang
Ưu điểm
- Suy hao thấp, truyền được xa hơn cáp đồng.
- Băng thông lớn, đáp ứng tốc độ 10G, 40G, 100G.
- Không dẫn điện, không bị nhiễu điện từ, có thể đi gần cáp điện.
- Nhỏ và nhẹ hơn cáp đồng có cùng dung lượng.
- Cách ly điện giữa hai đầu tuyến, phù hợp nối giữa các tòa nhà.
Hạn chế
- Sợi thủy tinh dễ gãy nếu uốn gấp hơn bán kính cho phép. Ví dụ HEFITNXX0LZ: bán kính uốn tĩnh 10 lần, động 20 lần đường kính cáp.
- Hàn nối và đo kiểm cần máy hàn quang, máy đo và thợ có kinh nghiệm.
- Cần thêm thiết bị đầu cuối: module quang, hộp phối quang (ODF), dây nhảy.
- Khi đứt phải hàn lại sợi, không nối xoắn như cáp đồng.
Phân loại cáp quang theo loại sợi: singlemode và multimode
Cáp quang singlemode (đơn mode, OS1/OS2)

Lõi nhỏ, khoảng 9 µm (ký hiệu 9/125). Ánh sáng đi theo một đường gần song song với trục sợi, xung ít bị giãn nên đi được xa. Thường dùng bước sóng 1310 nm và 1550 nm. Sợi đơn mode phổ biến theo ITU-T G.652D. Dùng cho tuyến dài: nối các tòa nhà, khuôn viên, mạng nhà mạng, truyền hình cáp.
Cáp quang multimode (đa mode, OM1–OM4)

Lõi lớn hơn: 50 µm (OM2, OM3, OM4) hoặc 62,5 µm (OM1). Ánh sáng đi theo nhiều đường nên xung bị giãn, khoảng cách ngắn hơn đơn mode. Thường dùng bước sóng 850 nm và 1300 nm. Dùng cho tuyến ngắn trong tòa nhà, phòng máy, trung tâm dữ liệu.
Lõi đa mode có 2 kiểu:
- Chiết suất bậc (step index): chiết suất lõi đồng đều, ánh sáng đi zig-zag, xung bị méo nhiều. Nay ít dùng cho mạng dữ liệu.
- Chiết suất biến đổi (graded index): chiết suất giảm dần từ tâm ra ngoài, các tia đi theo đường cong và hội tụ lại nên xung ít méo. Sợi OM2, OM3, OM4 dùng kiểu này.
So sánh 4 loại sợi của cáp quang trong nhà Heizka
| Mã | Loại sợi | Khoảng cách truyền | Suy hao |
|---|---|---|---|
| HEFITNXX0LZ | OS2, đơn mode G.652D | Suy hao thấp, dùng cho tuyến dài | ≤ 0,36 / ≤ 0,22 dB/km (1310/1550 nm) |
| HEFITNXX2LZ | OM2, đa mode | 1GbE đến 550 m; 10GbE đến 82 m | ≤ 3,0 / ≤ 0,8 dB/km (850/1300 nm) |
| HEFITNXX3LZ | OM3, đa mode | 10GbE đến 300 m; 40GbE đến 100 m | Xem trang sản phẩm |
| HEFITNXX4LZ | OM4, đa mode | 10GbE đến 550 m; 40GbE/100GbE đến 150 m | Xem trang sản phẩm |
Số liệu lấy từ bảng thông số trên các trang sản phẩm cáp quang trong nhà Heizka. Cách phân biệt chi tiết OM2, OM3, OM4 xem bài Phân biệt cáp quang OM2, OM3, OM4.
Phân loại theo nơi lắp: cáp quang trong nhà và ngoài trời
Cáp quang trong nhà

Thường là cáp đệm chặt, mềm, nhẹ, đường kính nhỏ, dễ tuốt và đấu nối. Vỏ LSZH ít khói, không halogen, phù hợp đi trong tòa nhà. Dùng cho đường trục trong tòa nhà, kết nối trong phòng máy, kéo cáp quang đến bàn làm việc. Không nên dùng ngoài trời vì không có lớp chặn nước và vỏ chống tia UV như cáp ngoài trời.
Cáp quang ngoài trời

Thường là cáp ống lỏng có gel hoặc băng chặn nước, thêm băng thép hoặc dây thép chịu lực, vỏ PE chống tia UV. Chịu lực kéo lớn hơn và dải nhiệt độ rộng hơn cáp trong nhà. Dùng chôn trực tiếp, đi ống ngầm, nối giữa các tòa nhà.
So sánh cáp quang trong nhà và ngoài trời Heizka (đơn mode)
| Thông số | HEFITNXX0LZ (trong nhà) | HEFOLSXX0PE (ngoài trời) |
|---|---|---|
| Loại sợi | Đơn mode G.652D | Đơn mode G.652D |
| Cấu trúc | Sợi đệm chặt 0,9 mm, gia cường sợi aramid | Ống lỏng trung tâm PBT, băng chặn nước, băng thép gợn sóng, 2 dây thép song song |
| Số sợi | 1–48 | 2–12 |
| Vỏ ngoài | LSZH | PE, màu đen |
| Lực kéo dài hạn/ngắn hạn | 70 / 220 N (≤ 4 sợi); 200 / 600 N (≤ 12 sợi) | 600 / 1500 N |
| Nhiệt độ bảo quản và vận hành | −20 đến +70 °C | −40 đến +70 °C |
Số liệu lấy từ bảng thông số trên trang sản phẩm. Xem toàn bộ mã ở danh mục cáp quang trong nhà và cáp quang ngoài trời.
Các cách phân loại cáp quang khác
- Theo cấu trúc đệm: đệm chặt (tight buffer) dễ đấu nối, dùng trong nhà; ống lỏng (loose tube) chịu ẩm và nhiệt độ tốt hơn, dùng ngoài trời.
- Theo số sợi: 2, 4, 8, 12… sợi, thường ghi là FO. Ví dụ 4FO là cáp 4 sợi. Xem bài cáp quang 4FO.
- Theo cách lắp: đi trong ống, chôn trực tiếp, treo trên không (cáp có dây treo), đi dưới nước. Mỗi cách lắp cần cấu trúc cáp khác nhau.
- Theo thành phần chịu lực: phi kim loại (không dẫn điện) hoặc có kim loại (băng thép, dây thép).
- Theo đầu nối: cáp nhiều sợi bấm sẵn đầu MPO/MTP cho trung tâm dữ liệu mật độ cao. Xem bài cáp quang MPO/MTP.
Ứng dụng của cáp quang

- Mạng trục viễn thông, Internet: các tuyến dài giữa tỉnh, thành phố và tuyến cáp biển dùng cáp đơn mode vì suy hao thấp.
- Truyền hình cáp: cáp đơn mode truyền nhiều kênh trên cùng hạ tầng, có thể dùng chung cho truyền hình và Internet.
- Mạng LAN tòa nhà và khuôn viên: trục dọc giữa các tầng, nối các tòa nhà trong khu công nghiệp, trường học, bệnh viện.
- Trung tâm dữ liệu: đa mode OM3, OM4 cho kết nối ngắn tốc độ cao; cáp MPO/MTP cho mật độ cao.
- Camera và hệ thống điện nhẹ: tuyến xa hoặc khu vực nhiều nhiễu điện từ như nhà máy, trạm điện.
- Nghiên cứu và y tế: truyền dữ liệu từ thiết bị đo, cảm biến, hình ảnh y tế giữa các khu nhà.
Xem thêm giải pháp theo công trình ở bài cáp quang cho dự án.
Thế nào là cáp quang đạt yêu cầu?
Không có một chuẩn chung cho mọi loại cáp quang. Cáp đạt yêu cầu là cáp có loại sợi, cấu trúc và thông số đúng hồ sơ thiết kế, và có tài liệu chứng minh. Khi nhận hàng nên kiểm tra các mục sau.
| Hạng mục | Cần kiểm tra |
|---|---|
| Loại sợi | Chữ in trên vỏ và hồ sơ ghi đúng OS2 hay OM2/OM3/OM4, đúng chuẩn sợi (ví dụ G.652D). |
| Số sợi | Đúng số sợi thiết kế, có dự phòng; màu sợi theo bảng mã màu. |
| Suy hao | Bảng thông số ghi suy hao dB/km theo bước sóng; đo kiểm tuyến sau thi công. |
| Cấu trúc, vỏ | Trong nhà: vỏ LSZH. Ngoài trời: ống lỏng, chặn nước, vỏ PE, có lớp chịu lực. |
| Lực kéo, bán kính uốn | So với cách kéo cáp và đường đi thực tế. |
| Chứng từ | CO, CQ, catalogue đúng mã hàng. |
Cáp sai loại sợi, suy hao cao hoặc vỏ không hợp môi trường có thể làm tuyến chập chờn, mất kết nối hoặc hỏng sớm, tốn chi phí thay thế.
Cách chọn cáp quang cho công trình
- Xác định khoảng cách tuyến và tốc độ cần dùng (1G, 10G, 40G/100G).
- Chọn loại sợi: tuyến ngắn trong phòng máy, dùng module đa mode thì chọn OM3 hoặc OM4; tuyến dài hoặc thiết bị dùng module đơn mode thì chọn OS2.
- Chọn cấu trúc theo nơi lắp: trong nhà dùng cáp đệm chặt vỏ LSZH; ngoài trời, chôn ngầm dùng cáp ống lỏng có băng thép, vỏ PE.
- Chọn số sợi, tính thêm sợi dự phòng.
- Chọn phụ kiện đồng bộ: ODF, dây nhảy, adapter cùng loại sợi và cùng kiểu đầu nối.
- Kiểm tra hồ sơ và đo kiểm sau thi công.
Câu hỏi thường gặp
Cáp quang singlemode và multimode khác nhau thế nào?
Singlemode có lõi khoảng 9 µm, đi được xa, dùng bước sóng 1310/1550 nm. Multimode có lõi 50 µm hoặc 62,5 µm, đi ngắn hơn, dùng bước sóng 850/1300 nm. Module quang, dây nhảy, adapter phải cùng loại sợi với cáp.
Cáp quang trong nhà có đi ngoài trời được không?
Không nên. Cáp trong nhà không có lớp chặn nước và vỏ chống tia UV. Đoạn ngoài trời nên dùng cáp quang ngoài trời.
Có nối sợi OS2 với sợi OM3 được không?
Không. Hai loại sợi khác cỡ lõi nên suy hao tại mối nối rất lớn. Toàn tuyến cần dùng cùng một loại sợi.
4FO, 8FO, 12FO nghĩa là gì?
Là số sợi quang trong cáp. Ví dụ 4FO là cáp 4 sợi, 12FO là cáp 12 sợi.
Xem thêm
- Danh mục cáp quang Heizka
- Phụ kiện quang Heizka
- Phân biệt cáp quang OM2, OM3, OM4
- Dây nhảy quang là gì? Các loại và cách phân biệt
- Cách lắp đặt cáp quang tại nhà
- Các dòng cáp quang Heizka trên Heizka.com
Kết luận
Chọn cáp quang nên đi theo thứ tự: khoảng cách và tốc độ, loại sợi, nơi lắp, số sợi, phụ kiện đồng bộ, hồ sơ. Cần tư vấn chọn cáp quang cho công trình, liên hệ Heizka Việt Nam qua hotline 0965.025.902 hoặc gửi yêu cầu báo giá.
Công ty Cổ phần Heizka Việt Nam
- VP Hà Nội: Tầng 4, Tòa nhà HH02 FLC Garden City, Phường Đại Mỗ, Thành phố Hà Nội, Việt Nam.
- VP Đà Nẵng: 68 Phú Lộc 22, Phường Hòa Khánh, Thành phố Đà Nẵng, Việt Nam.
- VP TP.HCM: Tầng 4, Công viên Phần mềm Quang Trung, Số 01 đường Tô Ký, Phường Trung Mỹ Tây, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
- Hotline: 0965.025.902
- Email: info@heizka.vn
- Website: https://heizka.vn
